ई–आर्थिक, दार्चुला : जडीबुटीको लागि प्रसिद्ध दार्चुलाबाट गत आर्थिक वर्ष २०८१र८२ मा कुल २,३१६ क्विन्टल हिमाली जडीबुटी प्रदेश र देशबाहिरसम्म निर्यात भएको छ। कैलाली, नेपालगन्ज, काठमाडौँ र अन्तर्राष्ट्रिय बजारसम्म पुग्ने यी प्राकृतिक वनस्पतियाँ भारी मात्रामा व्यापारिक प्रयोजनका लागि पठाइएको छ ।
अपिनाम्पा संरक्षण क्षेत्र कार्यालयका वार्डेन विनयकुमार झालेका अनुसार दार्चुलाको उच्च हिमाली क्षेत्रमा फैलिएका १५ भन्दा बढी किसिमका जडीबुटी जिल्लाबाहिर तथा कतिपय देशहरूमा निकासी हुन्छ ।
यार्चागुम्बा, वनलसुन, टिमुर, तेजपात, रिट्ठा, अल्लो, रातो च्याउ, पाषाणभेद तथा कचुरजस्ता बहुमूल्य जडीबुटी निर्यात गरिएको जानकारी सचिवालयले दिएको छ ।
अपिनाम्पा संरक्षण क्षेत्रमा पहिचान गरिएका ७० किसिमका जडीबुटीमध्ये हालसम्म केवल ३५ किसिम निकासीमा सक्रिय छन् ।
उद्योग वाणिज्य संघका पूर्वअध्यक्ष मङ्गलसिंह ठगुन्नाले जडीबुटी संरक्षण नीति कमजोर भएको र पहाडका जडीबुटी लोपको अवस्थामा पुगेको बताएका छन् ।
संरक्षण क्षेत्र कार्यालय र डिभिजन वन कार्यालयमार्फत निकासीबाट करिब रू १ करोड ८९ लाख १० हजार ९०९ राजस्व सङ्कलन गरिएको छ ।
हिमाली जडीबुटी निर्यातले स्थानीय जनजीवनमा आर्थिक ऊँचो संभाव्यता लिएर आएको छ। यद्यपि, संरक्षण, नियमन र दिगोपनाका दृष्टिले प्रभावकारी नीतिको उत्तिकै आवश्यकता देखिन्छ ।
तालिका र तथ्याङ्कमा स्थानीय र राष्ट्रीय सरोकारवालाहरूले सन्तुलन स्थापित गर्न आवश्यक रहेको अवस्था स्पष्ट भएको छ ।
| जडीबुटी प्रकार | निकासी परिमाण |
|---|---|
| यार्चागुम्बा | १८८.३३७ क्विन्टल |
| वनलसुन | ३.०३० क्विन्टल |
| टिमुर | ९८ किलो |
| पाषाणभेद | ३२ क्विन्टल |
| दालचिनी | ९ क्विन्टल |
| अमला | १२ क्विन्टल |
| तेजपात | १,५४० क्विन्टल |
| रिट्ठा | ५८० क्विन्टल |
| सेतक चिनी | ३८ क्विन्टल |
| अल्लो | ४५ क्विन्टल |
| रातो च्याउ | ३२ क्विन्टल |
| कचुर | २४ क्विन्टल |