काठमाडौँ । विश्व फुटबलका सुपरस्टार Lionel Messi का कारण नेपालमा अर्जेन्टिनाप्रति विशेष आकर्षण छ। तर पछिल्ला वर्षहरूमा फुटबलभन्दा बाहिर पनि Argentina नेपालका लागि एक महत्वपूर्ण व्यापारिक साझेदारका रूपमा स्थापित भएको छ।
भन्सार विभागको पछिल्लो तथ्यांकअनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो १० महिनामा नेपालले अर्जेन्टिनाबाट १ खर्ब ५ अर्ब रुपैयाँ बराबरका वस्तु आयात गरेको छ। यससँगै अर्जेन्टिना नेपालका प्रमुख व्यापारिक साझेदारमध्ये तेस्रो स्थानमा पुगेको छ। अर्जेन्टिनाभन्दा माथि केवल China र India रहेका छन्।
यही अवधिमा नेपालले अर्जेन्टिनातर्फ भने जम्मा १ करोड ५२ लाख रुपैयाँ बराबरको वस्तु निर्यात गरेको छ। आयातको तुलनामा निर्यात अत्यन्त न्यून रहेकाले दुई देशबीचको व्यापार असन्तुलन उल्लेख्य देखिएको छ।
अर्जेन्टिना नेपालको प्रमुख व्यापारिक साझेदार बन्नुको मुख्य कारण भने खाद्य तेलको व्यापार हो। चालु आर्थिक वर्षको ११ महिनामा नेपालले अर्जेन्टिनाबाट करिब ९० अर्ब रुपैयाँ बराबरको कच्चा भटमास तेल र झण्डै १५ अर्ब रुपैयाँको कच्चा सूर्यमुखी तेल आयात गरेको छ।
उद्योगीहरूले अर्जेन्टिनाबाट आयात गरिएको कच्चा तेल नेपालमा प्रशोधन गरी मुख्यतः भारतीय बजारमा निर्यात गर्दै आएका छन्। दक्षिण एसियाली स्वतन्त्र व्यापार क्षेत्र (साफ्टा) अन्तर्गत नेपालले भारतमा वस्तु निर्यात गर्दा भन्सार छुट तथा सहज व्यापारिक सुविधा पाउने भएकाले यस्तो व्यापार लाभदायक बनेको हो।
भारतले प्रत्यक्ष रूपमा आयात हुने भटमास तथा सूर्यमुखी तेलमा ४० प्रतिशतभन्दा बढी भन्सार लगाउने गरेकाले नेपालमा प्रशोधन गरिएको तेल तुलनात्मक रूपमा सस्तो पर्छ। यही व्यापारिक अवसरको उपयोग गर्दै नेपाली उद्योगहरूले कच्चा तेल आयात गरी प्रशोधनपछि भारत निर्यात गरिरहेका छन्।
यस प्रकारको प्रशोधित तेल निर्यातले नेपालको समग्र निर्यात व्यापारलाई ऐतिहासिक उचाइमा पुर्याएको छ। भन्सार विभागका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको जेठसम्म नेपालले २ खर्ब ७८ अर्ब रुपैयाँ बराबरको वस्तु निर्यात गरेको छ, जसमा ४१ प्रतिशत हिस्सा भटमास तेलको मात्रै रहेको छ।
यस अवधिमा नेपालले भारततर्फ १ खर्ब १३ अर्ब १८ करोड रुपैयाँ बराबरको भटमास तेल निर्यात गरेको छ। उक्त तेल उत्पादनका लागि आवश्यक अधिकांश कच्चा पदार्थ भने अर्जेन्टिनाबाट आयात गरिएको हो।
फुटबलमा मेस्सीका कारण चर्चित अर्जेन्टिना अहिले नेपालको अर्थतन्त्र र वैदेशिक व्यापारमा समेत महत्वपूर्ण साझेदारका रूपमा उदाएको छ। खाद्य तेलको व्यापारले दुई देशबीचको आर्थिक सम्बन्धलाई नयाँ उचाइमा पुर्याएको विश्लेषण गरिएको छ।