जेनेभा । विश्व अर्थतन्त्रको वृद्धि सन् २०२५ मा २.६ प्रतिशतमा सीमित हुने अनुमान गरिएको छ । जुन सन् २०२४ को २.९ प्रतिशतभन्दा कम हो।
संयुक्त राष्ट्रसंघको व्यापार तथा विकास सम्मेलन (युन्क्टाड) ले सोमबार जारी गरेको नयाँ प्रतिवेदन अनुसार, सन् २०२५ मा विश्व अर्थतन्त्रको वृद्धिदर २.६ प्रतिशतमा सीमित हुने अनुमान गरेको हो। प्रतिवेदनमा वित्तीय अस्थिरता र भू–राजनीतिक तनावले व्यापार र लगानीमा परेको प्रभावलाई वृद्धि सुस्ताउने मुख्य कारणको रूपमा उल्लेख गरिएको छ।
युन्क्टाडका अधिकारीहरूले भनेका छन् कि वित्तीय बजारमा हुने उतार-चढावले विश्व व्यापारमा वास्तविक आर्थिक गतिविधि जत्तिकै असर पार्ने भएकाले, विकासशील र विकसित दुवै अर्थतन्त्रका अवसरहरूमा सीमितता देखिएको छ। नयाँ प्रविधि जस्तै कृत्रिम बुद्धिमत्ताबाट केही लाभ त मिल्ने भए पनि, सन् २०२६ मा पनि वृद्धिदर २.६ प्रतिशतमै रहने सम्भावना रहेको प्रतिवेदनमा भनिएको छ।
युन्क्टाडकी महासचिव रेबेका ग्रिन्स्पानले वित्तीय अवस्था अहिले विश्व व्यापारको दिशा निर्धारण गर्ने मुख्य कारक भएको बताउनुभयो। उहाँका अनुसार, “व्यापार केवल आपूर्तिकर्ताको जालो मात्र होइन; यो ऋण, भुक्तानी प्रणाली, मुद्रा बजार र पूँजी प्रवाहको जटिल संरचना पनि हो।”
प्रतिवेदनअनुसार, विकासोन्मुख अर्थतन्त्र सन् २०२५ मा ४.३ प्रतिशतले विस्तार हुने देखिएको छ, जुन विकसित अर्थतन्त्रको वृद्धिदरभन्दा धेरै उच्च हो। तर उच्च ऋण लागत, पूँजी प्रवाहमा उतार-चढाव र जलवायु जोखिमले विकासोन्मुख अर्थतन्त्रलाई आवश्यक वित्तीय क्षमता र लगानी विस्तारमा चुनौती दिएको छ।
धेरै साना वित्तीय बजार भएका देशले ७–११ प्रतिशतसम्मको उच्च ब्याजदरमा बाह्य ऋण लिनुपर्ने अवस्था छ, जबकि प्रमुख विकसित अर्थतन्त्र १–४ प्रतिशत ब्याजदरमा ऋण पाउँछन्। चरम मौसमका घटनाबाट प्रभावित देशले वार्षिक रूपमा करिब २० अर्ब डलरभन्दा बढी ब्याज तिर्नुपरेको प्रतिवेदनले देखाएको छ।
युन्क्टाडले वित्तीय जोखिम घटाउने, स्थिरता बढाउने र व्यापार, वित्त तथा विकासबीचको तालमेल मजबुत बनाउने उद्देश्यले सुधारका उपायहरू अघि सारेको छ। यसमा व्यापार नियम अद्यावधिक गर्नु, तथ्याङ्क पहुँच विस्तार गर्नु, अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा संरचना सुधार गर्नु र पूँजी बजार विकास गर्नुजस्ता कदमहरू समावेश छन्।