‘अरु आईभीएफहरुमा उपचार सफल नभएका दम्पतीहरु इन्दिरामा आउने गर्दछन्’

डा. नेहा होमागाई

इन्दिरा फर्टिलिटी एण्ड आईभीएफ सेन्टर

इन्दिरा फर्टिलिटी एण्ड आईभीएफ सेन्टर कस्तो संस्था हो ?

इन्दिरा आइभीएफ भारतको आईभीएफ सेन्टर हो । नेपालको इन्दिरा आइभीएफ, भारतको इन्दिराकै सहायक कम्पनी हो । इन्दिरा आईभीएफ सन् २०११ मा भारतको उदयपुरमा स्थापना भएको हो । भारतमा आईभीएफको क्षेत्रमा यो सेन्टर अत्यन्त सफल मानिएको छ । भारतभर यसको एक सय ५५ ओटा भन्दा बही शाखाहरु छन् ।नेपालबाट पनि भारतको इन्दिरा आईभीएफमा धेरै दम्पतिहरु उपचार गर्न जाने गर्दछन् । यसरी त्यहाँसम्म उपचार गर्न जाँदा खर्च बढी हुने भएकाले इन्दिरा आईभीएफले नेपाल सरकारको नीति तथा नियम भित्रमा रहेर २०२४ जनवरीबाट यहाँ आईभीएफ सेन्टर स्थापना गरेको हो ।

यस सेन्टरले हालसम्म कति जनालाई सेवा प्रदान गरिसकेको छ ? संस्थाको सेवाप्रति सेवाग्राही कत्तिको सन्तुष्ट हुनुहुन्छ ?

हाम्रो आईभीएफ सेन्टरबाट अहिलेसम्म तीन सय भन्दा बढीले सेवा लिसकेका छन् । हामी स्थापना भएको दश महिना जति मात्र भयो । यस अवधिमा हाम्रो सेन्टरमा सेवा लिन आउनेहरुको संख्या हेर्ने हो भने हामी उत्साहित छौं । यसरी हेर्दा हामी चाँडै नै आम मानिसहरु माझ लोकप्रिय भएका छौ जस्तो मलाई लाग्छ । अहिलेसम्म सेवा लिइसकेका दम्पतिहरुको सकारात्मक प्रतिक्रिया पाएका छौं । यसले हामीलाई काम गर्न अझ उत्साहित गरेको छ ।

यस संस्थाका विशेषताहरुको बारेमा बताइदिनोसन् ?

इन्दिरा आईभीएफ सेन्टर आईभीएफ सेन्टरमात्रै होइन्, यो विश्वको सबैभन्दा बढि अनुसन्धान गर्ने इन्दिरा फर्टिलिटी एकेडेमी पनि हो । हाम्रोमा सबै विषयवस्तुहरु कम्युटराइज छन् । हाम्रोमा ह्यूमनडाटा धेरै छ । भारतको ३० देखि ४० प्रतिशत भन्दा बढी आईभीएफ इन्दिराले गर्ने गरेको तथ्याङक रहेको छ । हरेक बिरामीको डाटाहरु कम्युटरराइज्ड हुन्छ । हामीसंग अनुसन्धान सामाग्री धेरै रहेको छ । यहाँको प्रोट्रोकलर एकदमै एडभान्स रहेको छ । यहाँको मोनिटरिङ सिस्टम एकदमै राम्रो छ । हाम्रोमा भएको प्रविधि उत्कृष्ठ छ । यहाँको आईभीएफमा (सक्सेस रेट) सफलता दर उच्च छ । पहिला पहिला भारतमा रहेको इन्दिरामा नेपालबाट धेरै संख्यामा सेवा लिन जाने गरेका थिए । यसरी भारतसम्म पुगेर उपचार गराउँदा बढी खर्च लाग्ने भएकाले कम्पनीले नेपालमा पनि आईभीएफ सेन्टर संचालनमा ल्याएको हो । हाम्रोमा प्रायः अरु आईभीएफहरुले उपचार गर्न नकेका दम्पतिहरु आउने गर्दछन् । त्यही कारणले हामी अरुभन्दा भन्न र फरक छौं ।

तपाईको संस्थाबाट सेवा लिंदा एक जना बराबर कति रकम खर्च गर्नुपर्ला ?

यसमा लाग्ने खर्चको कुरा गर्दा विरामीको केस अनुसार हुने गर्छ । पेसेन्टको अवस्था हेरर मूल्यमा तलमाथि पर्छ । पेसन्टको सेल्फ वा डोनर के हो त्यसले मूल्य फरक पार्छ ।

नेपालमा बाँझोपन बढ्दो छ भनिन्छ यसरी बाँझोपन बढ्नुको कारण के हुन सक्छ ?

नेपालमा बाँझोपन बढ्नुको धेरै कारणहरु रहेका छन् । वातावरणीय प्रभाव, शुद्द खानपानको अभाव, प्रदुषण, बढ्दो उमेरमा विवाह गर्नु, ध्रुम्रपान मद्यपान आदि हुन् । त्यसैगरी पुरुषहरु वैदेशिक रोजगारीमा जाने क्रमले पनि बाँझोपन बढेको पाइएको छ । त्यसमा पनि खाडी मुलुकमा काम गर्न जाने पुरुषहरुमा यो समस्या देखिएको छ । किनभने खाडीमा बढी तापक्रममा काम गर्नुपर्ने हुन्छ । यसरी बढी तापक्रममा काम गर्न पुरुषको शुक्रकिटमा समस्या आउँछ । यसले गर्दा बच्चा जन्माउन सकिदैन । यसरी हेर्दा यी र यस्तै कारणहरुले बाँझोपन बढ्दो रहेको पाइन्छ ।

सामान्य तरिका र आइभीएफ विधिबाट जन्मिएको बच्चामा केही फरक हुन्छ ?

यसमा केही फरक हुदैन् । भु्रण बन्ने प्रक्रिया सामान्य अवस्थामा फर्टिलाइजेसन प्रक्रिया ट्यूवमा हुन्छ । पुरुषको शुक्रकिट र महिलाको अण्डा ५ दिनसम्म ट्युवमा बस्छ यो सामान्य प्रक्रिया हो । आईभीएफ प्रक्रियामा हामीले फर्टिलाईजेसन प्रक्रिया बाहिर गरेका हुन्छौं । यसलाई ५ दिनसम्म बाहिर राखेर पाठेघरमा राखिन्छ । यसमा यसको बच्चा बनाउने प्रक्रिया मात्र बाहिर गरेको हुन्छ । अरु केही गरिएको हुदैन । यसरी आईभीएफबाट जन्मिएको बच्चा फरक प्रक्रितिको हुदै हुदैन । बरु गुणस्तरीय डिम्बा र शुक्रकिट गुणस्तरीय मिलन गराइने भएकाले यो प्रविधिबाट जन्मिएको बच्चा अझ स्वास्थ र स्मार्ट हुन्छ ।

आईभीएफ क्षेत्रमा सरकारले के गर्नुपर्ला ?

नेपालमा विदेशबाट पनि आईभीएफ गर्न आउने गरेका छन् । यसरी आईभीएफ गर्दा लामो समय बस्नुपर्ने भएकाले यससलाई मेडिकल टुरिजमको रुपमा पनि विकास गर्न सकिन्छ । यतातिर सरकारको ध्यान गएको पाइदैन । नेपालमा मेडिकल भिसा छैन भन्ने मैले सुनेको छु । यदि नेपाल सरकारले मेडिकले भिसाको व्यवस्था गर्ने हो भने मेडिकल टुरिजम राम्रो स्कोप रहेको पाइन्छ । सरकारले यतातिर ध्यान दिन जरुरी छ ।