काठमाडौं । आज कोजाग्रत पूर्णिमा अर्थात् बडादशैंको अन्तिम दिन। आश्विन शुक्ल प्रतिपदाका दिन घटस्थापना गरी सुरु गरिएको बडादशैं आज कोजाग्रत पूर्णिमासँगै समापन हुँदैछ।
नेपाली समाजमा धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको यस दिन दशैंमा दुर्गा भवानीको प्रसादका रूपमा लगाइएको टीका र जमरालाई विधिपूर्वक विसर्जन गर्ने परम्परा रहेको छ।
दशैंको अवसरमा घरघरमा राखिएको जमरालाई आज नजिकैको नदी, जलाशय वा धार्मिक स्थलमा लगेर विसर्जन गर्ने चलन छ। कतिपयले जमरालाई खेतबारीमा राख्ने वा पवित्र स्थानमा विधिपूर्वक व्यवस्थापन गर्ने परम्परासमेत अपनाउँछन्।
कोजाग्रत पूर्णिमाको दिन देवी महालक्ष्मीको पूजा आराधना गर्ने धार्मिक मान्यता पनि छ। आजको रात जाग्राम बसेर धनधान्य र समृद्धिकी देवी लक्ष्मीको पूजा गरे सुख, शान्ति तथा समृद्धि प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ। ‘को जागेको छ?’ भन्ने अर्थ दिने ‘कोजाग्रत’ शब्दसँग जोडिएको यस पर्वमा रातभर जाग्राम बसेर लक्ष्मीको आराधना गर्ने चलन रहेको छ।
बडादशैंमा परिवारका ज्येष्ठ सदस्यबाट टीका, जमरा र आशीर्वाद ग्रहण गर्दै आफन्तसँग भेटघाट गर्ने परम्परा रहेको छ। कोजाग्रत पूर्णिमासँगै दशैंको मुख्य उत्सव समाप्त हुने भए पनि कतिपय समुदायमा पूर्णिमापछि पनि विभिन्न धार्मिक तथा सांस्कृतिक गतिविधि जारी रहने गर्छन्।
दशैंको अन्तिम दिनका रूपमा मनाइने कोजाग्रत पूर्णिमाले धार्मिक आस्था, पारिवारिक एकता र नेपाली मौलिक संस्कृतिको महत्त्वलाई पुनः स्मरण गराउँछ।