काठमाडौं । नेपाल सरकारले नेपाल इन्जिनियरिङ सेवा, समूहीकरणतर्फ कार्यरत सिंहलाई राजपत्राङ्कित विशिष्ट श्रेणीको सचिवमा बढुवा गरेको छ। मन्त्रिपरिषद्को असोज २१ गते बसेको बैठकले सिंहलाई सचिवमा बढुवा गर्ने निर्णय गरेको हो।
प्राविधिकतर्फ रिक्त सचिव पदका लागि बढुवा सिफारिस समितिले सिंहसहित मिना श्रेष्ठ र पद्यकुमार मैनालीको नाम सिफारिस गरेको थियो। सिफारिसमा सिंह पहिलो नम्बरमा थिए।
सचिवमा बढुवासँगै सिंहको करिअरले प्राविधिक सेवाबाट निजामती प्रशासनको विशिष्ट तहसम्मको लामो यात्रा पूरा गरेको छ। उनी नेपाल इन्जिनियरिङ सेवा, सिभिल समूहअन्तर्गत जलविद्युत् उपसमूहका इन्जिनियर हुन्।
विद्युत् विकास विभागमा वरिष्ठ डिभिजनल इन्जिनियरका रूपमा काम गर्दादेखि नै सिंह जलविद्युत् आयोजना विकास र ऊर्जा क्षेत्रका विषयमा सक्रिय रहँदै आएका थिए। उनले बेल्जियमस्थित Vrije Universiteit Brussel बाट जलस्रोत इन्जिनियरिङमा एमएस्सी गरेका छन्।
सिंह विद्युत् विकास विभागका वरिष्ठ डिभिजनल इन्जिनियरसँगै विद्युत् विकास कोषका सचिवका रूपमा समेत कार्यरत थिए। त्यस क्रममा उनीसँग नेपालको ऊर्जा क्षेत्रमा एक दशकभन्दा बढीको अनुभव रहेको उल्लेख गरिएको थियो।
उनले विद्युत् विकास विभागको महानिर्देशकका रूपमा समेत जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। विभागको नेतृत्वमा रहँदा उनले जलविद्युत् आयोजना विकास, आयोजना अनुमतिपत्र, निजी क्षेत्रका समस्या तथा विद्युत् उत्पादन विस्तारका विषयमा सार्वजनिक रूपमा धारणा राख्दै आएका थिए।
नेपाल स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादक संघको कार्यक्रममा महानिर्देशकका रूपमा बोल्दै सिंहले नेपालसँग आगामी दशकमा ठूलो परिमाणमा जलविद्युत् उत्पादन गर्न सक्ने आधार रहेको बताएका थिए। सञ्चालनमा रहेका आयोजना, निर्माणाधीन तथा अनुमतिपत्रको प्रक्रियामा रहेका आयोजना र अध्ययनका विभिन्न चरणमा रहेका आयोजनालाई जोड्दा ठूलो परियोजना पाइपलाइन तयार भइसकेको उनको भनाइ थियो।
विद्युत् उत्पादन बढ्दै जाँदा आन्तरिक खपत विस्तार गर्नुपर्ने र बाह्य बजारसँगै घरेलु बजारलाई पनि समानान्तर रूपमा अघि बढाउनुपर्ने धारणा उनले राख्दै आएका थिए।
ऊर्जा मन्त्रालयमा सहसचिवका रूपमा कार्यरत रहँदा सिंह नेपाल–भारत ऊर्जा सहकार्यसँग सम्बन्धित महत्वपूर्ण संयन्त्रमा समेत संलग्न थिए। सन् २०२४ जनवरीमा काठमाडौंमा भएको नेपाल–भारत संयुक्त कार्यदलको ११औँ बैठकको उनले भारतीय ऊर्जा मन्त्रालयका संयुक्त सचिव डा. डी. साई बाबासँग सहअध्यक्षता गरेका थिए।
उक्त बैठकमा विद्युत् व्यापार, जलविद्युत् आयोजना तथा अन्तरदेशीय प्रसारण लाइनलगायत नेपाल–भारत ऊर्जा सहकार्यका विषयमा छलफल भएको थियो। नेपाल–भारतबीच दीर्घकालीन विद्युत् व्यापार सम्झौताको प्रक्रियासँगै ऊर्जा सहकार्य विस्तार भइरहेका बेला भएको उक्त बैठकलाई महत्वपूर्ण मानिएको थियो।
यसअघि सिंह मिलेनियम च्यालेन्ज अकाउन्ट नेपाल (एमसीए–नेपाल)सँग सम्बन्धित संरचनामा पनि ऊर्जा मन्त्रालयका प्रतिनिधिका रूपमा संलग्न थिए। सन् २०२४ को अभिलेखमा उनलाई ऊर्जा मन्त्रालयका संयुक्त सचिव तथा एमसीए–नेपाल बोर्ड सदस्यका रूपमा उल्लेख गरिएको थियो।
सिंहको पछिल्लो जिम्मेवारी लगानी बोर्डमा थियो। सन् २०२६ अप्रिलमा उनले लगानी बोर्डमा सहसचिवका रूपमा जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। त्यहाँ उनले जलविद्युत् आयोजना विकाससम्बन्धी आफ्नो प्राविधिक अनुभवलाई ठूला लगानीका आयोजना तथा लगानी सहजीकरणसँग जोड्ने अवसर पाएका थिए।
सिंहको व्यावसायिक यात्रामा जलविद्युत् आयोजना विकास, विद्युत् विकास, निजी क्षेत्रका समस्या, अन्तरदेशीय विद्युत् व्यापार, प्रसारण पूर्वाधार, लगानी सहजीकरण तथा ऊर्जा नीति निर्माणसँग सम्बन्धित विभिन्न जिम्मेवारी समेटिएका छन्।
नेपाल इन्जिनियरिङ सेवाबाट विशिष्ट श्रेणीको सचिवमा पुगेका सिंहको बढुवा प्राविधिक सेवाका अधिकारीका लागि पनि उल्लेखनीय मानिएको छ। प्रशासन सेवाको तुलनामा प्राविधिक समूहबाट सचिव बन्ने अधिकारीको संख्या कम रहेको अवस्थामा सिंहको बढुवाले प्राविधिक सेवाको उच्च तहमा प्रतिनिधित्व थप गरेको छ।
जलविद्युत् र ऊर्जा क्षेत्रमा प्राविधिक तहबाट करिअर सुरु गरेका सिंहले विभागीय नेतृत्व, मन्त्रालयको नीति निर्माण, अन्तरदेशीय ऊर्जा सहकार्य र लगानी बोर्ड हुँदै अब सचिवको जिम्मेवारी सम्हाल्ने भएका छन्।
नेपालले जलविद्युत् उत्पादन विस्तार, आन्तरिक विद्युत् खपत वृद्धि र क्षेत्रीय विद्युत् बजारमा आफ्नो उपस्थिति विस्तार गर्ने लक्ष्य अघि बढाइरहेका बेला ऊर्जा क्षेत्रको प्राविधिक पृष्ठभूमि भएका सिंहको सचिवस्तरीय जिम्मेवारीलाई ऊर्जा क्षेत्रसँग जोडिएका विषयमा चासोका साथ हेरिएको छ।