काठमाडौं । इरान, अमेरिका र इजरायलबीच चर्किएको युद्ध थप भीषण बन्ने संकेत देखिएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि थप कडा सैन्य कारबाहीको संकेत दिएपछि मध्यपूर्वमा तनाव बढेको छ। यसैबीच, इरानले अमेरिकी आक्रमण भए खाडी क्षेत्रका अमेरिकी प्रविधि तथा ऊर्जा पूर्वाधारलाई निशाना बनाउने चेतावनी दिएको छ।
उल्लिखित विवरणअनुसार, गत फेब्रुअरी २८ देखि सुरु भएको अमेरिका–इजरायल र इरानबीचको युद्ध आठौँ महिनामा प्रवेश गर्दा पनि समाधानको संकेत देखिएको छैन। द न्युयोर्क टाइम्स को रिपोर्टलाई उद्धृत गर्दै अक्टोबर २७ मा हुने इजरायली चुनाव र नोभेम्बरमा हुने अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनपछि इरानका आणविक तथा ऊर्जा केन्द्रमा थप तीव्र आक्रमण गर्ने रणनीति बनाइएको दाबी गरिएको छ।
इरानको कडा चेतावनी
इरानका सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्सँग सम्बन्धित अधिकारी मोहसिन रजाईले सम्भावित आक्रमणको जवाफमा खाडी क्षेत्रका सात देशमा रहेका अमेरिकी प्रविधि पूर्वाधारलाई निशाना बनाउन सकिने चेतावनी दिएको विवरणमा उल्लेख छ।
इरानले अमेरिकी प्रविधि कम्पनीका केन्द्र, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) तथा डेटा सेन्टर र साउदी अरबको सरकारी तेल कम्पनी साउदी आरामकोका ऊर्जा संरचनामाथि आक्रमण गर्न सक्ने चेतावनी दिएको दाबी गरिएको छ। यसले क्षेत्रीय द्वन्द्व सैन्य क्षेत्रबाट बाहिर फैलिँदै ऊर्जा, प्रविधि र विश्व अर्थतन्त्रमा समेत गम्भीर असर पार्न सक्ने चिन्ता बढाएको छ।
हर्मुज जलडमरूमध्यमा संकट, तेल आपूर्तिमा जोखिम
युद्धका कारण विश्व ऊर्जा बजारमा समेत गम्भीर असर परेको विवरणमा उल्लेख छ। विश्वको समुद्री मार्गबाट हुने कच्चा तेल ढुवानीको करिब २० प्रतिशत हिस्सा ओसारपसार हुने हर्मुज जलडमरूमध्य अवरुद्ध भएको दाबी गरिएको छ।
यसैबीच, चालु महिनामा मात्रै २७ वटा व्यापारिक जहाजमाथि आक्रमण भएको जनाइएको छ। जलमार्गमा असुरक्षा बढ्दै गए विश्वव्यापी तेल आपूर्ति, ढुवानी लागत र इन्धनको मूल्यमा थप दबाब पर्न सक्ने देखिन्छ।
साउदी अरबको सुरक्षाका लागि बेलायती लडाकु विमान तैनाथ
मध्यपूर्वमा बढ्दो सैन्य तनावलाई ध्यानमा राख्दै बेलायतले साउदी अरबको सुरक्षाका लागि रोयल एयर फोर्सका टाइफुन लडाकु विमान तैनाथ गरेको विवरणमा उल्लेख छ।
यता, हुथी समूहका निरन्तर क्षेप्यास्त्र आक्रमणपछि अमेरिकाले साउदी अरबमा रहेका आफ्ना गैरआवश्यक कूटनीतिक कर्मचारी तथा उनीहरूका परिवारलाई फिर्ता जान निर्देशन दिएको बताइएको छ। यी घटनाक्रमले खाडी क्षेत्रमा सुरक्षा चुनौती थप गम्भीर बनेको संकेत गरेका छन्।
विश्व अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन असरको आशंका
कूटनीतिक प्रयास कमजोर बन्दै गएको अवस्थामा युद्ध लम्बिए अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजार कम्तीमा तीन वर्षसम्म प्रभावित हुन सक्ने चेतावनी दिइएको छ। तेल आपूर्तिमा अवरोध, समुद्री ढुवानीमा जोखिम र ऊर्जा पूर्वाधारमाथि सम्भावित आक्रमणले विश्वव्यापी मुद्रास्फीति तथा आर्थिक गतिविधिमा असर पार्न सक्छ।
यद्यपि, युद्धको पछिल्लो अवस्था, हर्मुज जलडमरूमध्यको वास्तविक सञ्चालन स्थिति, आक्रमणका विवरण र आगामी सैन्य योजनासम्बन्धी दाबीलाई स्वतन्त्र तथा विश्वसनीय स्रोतबाट पुष्टि गर्नु आवश्यक छ।
समग्रमा, अमेरिका–इजरायल र इरानबीचको बढ्दो तनावले मध्यपूर्वलाई थप अस्थिर बनाउने जोखिम बढाएको छ। सैन्य कारबाही विस्तार भए त्यसको प्रभाव सम्बन्धित देशहरूमा मात्र सीमित नरही विश्व ऊर्जा सुरक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमै पर्न सक्ने देखिन्छ।