काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो दुई महिनामा नेपालको चालु खाता र शोधनान्तर स्थिति दुवै बचतमा रहेका छन्। नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार भदौसम्म चालु खाता १ खर्ब ६९ अर्ब ४ करोड रुपैयाँले बचतमा रहेको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा चालु खाता १ खर्ब ३० अर्ब ९७ करोड रुपैयाँले बचतमा रहेको थियो।
अमेरिकी डलरमा अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा ९३ करोड ६७ लाखले बचतमा रहेको चालु खाता समीक्षा अवधिमा १ अर्ब ११ करोड डलरले बचतमा रहेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ। यसले नेपालको बाह्य क्षेत्रको वित्तीय अवस्थामा सुधार आएको संकेत गरेको छ।
राष्ट्र बैंकका अनुसार समीक्षा अवधिमा शोधनान्तर स्थिति १ खर्ब ८७ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँले बचतमा रहेको छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा शोधनान्तर बचत १ खर्ब ५३ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँ थियो। यसअनुसार शोधनान्तर बचत अघिल्लो वर्षको तुलनामा ३४ अर्ब रुपैयाँले बढेको छ।
अमेरिकी डलरमा पनि शोधनान्तर बचत बढेको छ। अघिल्लो वर्षको पहिलो दुई महिनामा १ अर्ब १० करोड डलरले बचतमा रहेको शोधनान्तर स्थिति चालु आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा १ अर्ब २३ करोड डलरले बचतमा रहेको राष्ट्र बैंकको तथ्यांकमा उल्लेख छ।
यसैबीच, समीक्षा अवधिमा खुद पुँजीगत ट्रान्सफर १ अर्ब ५३ करोड रुपैयाँ रहेको छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो रकम २ अर्ब २० करोड रुपैयाँ थियो। यसले खुद पुँजीगत ट्रान्सफरमा अघिल्लो वर्षको तुलनामा कमी आएको देखाउँछ।
प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानीतर्फ भने सुधार देखिएको छ। चालु आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामा इक्विटीमार्फत २ अर्ब ९८ करोड रुपैयाँ प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी भित्रिएको छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो लगानी १ अर्ब २७ करोड रुपैयाँ रहेको थियो। यसअनुसार इक्विटीमार्फत भित्रिएको प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी दोब्बरभन्दा बढी भएको छ।
राष्ट्र बैंकको तथ्यांकअनुसार समीक्षा अवधिमा विप्रेषण आप्रवाह, भ्रमण आय, भ्रमण व्यय तथा शिक्षासम्बन्धी खर्च पनि बाह्य क्षेत्रका महत्त्वपूर्ण सूचकका रूपमा रहेका छन्। विप्रेषण आप्रवाहमा भएको वृद्धिले विदेशी मुद्रा आर्जनमा सहयोग पुर्याउँदा भ्रमण र शिक्षासम्बन्धी खर्चले विदेशी मुद्रा बाहिरिने पक्षलाई प्रभाव पार्छ।
समग्रमा, चालु आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामा चालु खाता र शोधनान्तर दुवै बचतमा रहनु तथा प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी बढ्नु नेपालको बाह्य क्षेत्रका लागि सकारात्मक संकेत हुन्। यद्यपि, पुँजीगत ट्रान्सफरमा आएको कमी र आगामी महिनाहरूमा आयात, विप्रेषण तथा वैदेशिक लगानीको प्रवृत्तिले बाह्य क्षेत्रको स्थायित्वमा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने विषय महत्त्वपूर्ण रहनेछ।